انواع گلیم بافی [سنتی ، فرش ، دستباف ]

گلیم یکی از قدیمی ترین آثار دستبافت است که قرن هاست در ایران تولید می شود.در بیشتر استان های ایران ، به ویژه در مناطقی که عشایر در آن زندگی می کنند ، یک صنایع دستی معمولی محسوب می شود.علی رغم این واقعیت که همه گلیم های بافته شده در ایران از همان روش های کلی بافندگی به وجود می آیند، هر اثر، طرح هندسی منحصر به فرد و خاص خود را دارد که حتی افراد غیر حرفه ای هم می توانند آن را تشخیص دهند.

نمونه سوالات گلیم بافی | جهت دریافت مدرک فنی و حرفه ای همین الان کنید !

ریشه های گلیم:

کلمه گلیم منشأ ترکی دارد و نشان دهنده منسوجات یا فرش هایی است که با استفاده از روش های مشابه هم بافته می شوند ودارای پیشینه مشترک یا نزدیک به هم هستند و در منطقه جغرافیایی که شامل مناطقی از ترکیه (آناتولی و تراکیا) ، ایران ، آفریقای شمالی ، بالکان ، قفقاز ، افغانستان ، پاکستان ، آسیای میانه و چین است.مدت ها پیش از آنکه گلیم ها به وسایل تزئینی در خانه های مدرن تبدیل شوند ، توسط جوامع قبیله ای مورد استفاده قرار می گرفتند ، که از آن ها برای مصارف روزمره مانند کفپوش، آویز، برای محافظت از هوا یا برای ذخیره غلات و سایر ملزومات روزمره استفاده می کردند. گلیم های سبک وزن که حمل کردن آن ها آسان باشد جزوی از وسایل زندگی ایده آل عشایران بود.گلیم های امروزی هنوز بسیاری از نمادهای قبیله ای قدیمی را در خود جای داده اند و در سبک های سنتی مردم عشایر باستان دست بافت می شوند.

ریشه های گلیم - انواع گلیم بافی

چگونه گلیم ببافیم؟

گلیم ها با درهم آمیختن رشته های پارچه و تار بسیار محکم ساخته می شوند. نوع بافته های استفاده شده از نظر فنی نوعی از بافت ملیله است که رشته های افقی محکم به سمت پایین کشیده می شوند تا رشته های تاب عمودی را کاملاً بپوشانند و آنها را پنهان کنند.برای شروع بافت گلیم ، نخ های پنبه ای ، پارچه ای یا پشمی را بصورت محکم بر روی یک دار قالی می کشند.سپس بافنده رشته های پود را با رنگ های روشن در سراسر تار می بافد تا الگوی مورد نظر را ایجاد کند.فرش آنقدر محکم بافته شده می شود که هیچ نشانه ای از نخ های تار ساده دیده نمی شود. وقتی فرش تمام شد ، رشته های تار را می بندند تا حاشیه ایجاد شود.

طراحی گلیم:

گلیم ها معمولا با طرح هایی مانند گل یا طرح های هندسی بافته می شوند. بسیاری از گلیم ها دارای نوعی نشان قبیله ای هستند.از آنجا که گلیم دارای بافت صاف است ، معمولاً بسیار نازک است و بسته به الیافی که برای پود استفاده می شود ، می تواند کاملاً ضمخت یا نرم باشد. پنبه ، پشم و ابریشم همه گزینه های نسبتاً رایجی از الیاف مصرفی هستند.گلیم علاوه بر استفاده به عنوان کفپوش ، به عنوان زین ، سجاده و دیوار آویز برای کمک به عایق بندی خانه ها نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

چگونه دار گلیم بافی درست کنیم

ملیله بافی گلیم:

ملیله بافی متداول ترین روش بافت گلیم است که برای بافت گلیم های طرح دار هندسی و مورب استفاده می شود.

تفاوت فرش و گلیم چیست؟

تفاوت عمده بین گلیم و فرش (فرش دستباف) در این است که فرش ها پرز دارند اما گلیم ها پرز ندارند. اصطلاحا گفته می شود که فرش ها پرز بافی و گلیم ها تخت بافی می شوند.تخت بافی گلیم، سرعت بافت آن را بالا می برد.به طور کلی بافت گلیم بسیار ساده تر از بافت فرش است.

برای مشاهده نمونه سوالات قالی بافی همین الان کلیک کنید !

ارزش یک گلیم:

در حال حاضر تقاضای زیادی برای گلیم وجود دارد زیرا در محیط های شیک و مینیمال مناسب خیلی استفاده می شود.بسیاری از افراد دوست دارند گلیم های خود را به جای تابلو به دیوار آویزان کنند و یا از آن ها به عنوان روتختی برای ایجاد یک فضای شرقی در خانه استفاده کنند.یک مزیت بزرگ گلیم این است که برخی از آن ها دو طرفه هستند و در صورت کثیف شدن می توان آن ها را پشت و رو کرد که باعث افزایش طول عمر آن ها می شود.از آنجا که بافت گلیم زمان نسبتا کمتری نیاز دارد، قیمت آن معمولاً کم است.

با این حال ، تصور اینکه گلیم ها به نوعی فرش کم ارزش تر محسوب می شوند، اشتباه است.محبوبیت اخیر گلیم ها باعث شده است که تعداد آن ها در بازار کاهش یافته و درنتیجه به قیمت آن ها افزوده شود.از آنجا که این فرش ها هنوز کاملاً اصیل و وابسته به ریشه های سنتی خود هستند و بخاطر صادرات بافته نمی شوند، کسی که گلیم خریداری می کند در واقع یک محصول با اصالت خریداری کرده است. یک فرش بافته شده با الگوها و رنگ های سنتی و نه یک فرش که ممکن است استاندارد شده باشد یا متناسب با استاندارد های بازار غربی بافته شده باشد.گلیم (همراه با جواهرات ، لباس و حیوانات) برای قبایل عشایر بسیار مهم است. در محیط سنتی خود از آن ها به عنوان پوشش کف و دیوار ، زین اسب ، کیسه های ذخیره سازی ، ملافه و ... استفاده می کنند.

انواع گلیم بافی در ایران - سبک ها بافت فرش

گلیم بافی در ایران:

گلیم بافی در سراسر ایران انجام می شود ، اما به نظر می رسد اکثر گلیم ها از مراکز شمال غربی ، شمال ، شرق و جنوب به دست می رسند.

گلیم آذربایجان ایرانی:

این نوع گلیم ها ارتباط نزدیک با گلیم های همسایگان شمالی آذربایجانی ها در قفقاز را نشان می دهد.یک تفاوت این است که گلیم هایی که از ایران هستند پشم براق تری دارند و رنگ آن ها کمی متفاوت است این گلیم ها همچنین از طرح های برجسته تری برخوردار هستند.گلیم های بیجار (جنوب تبریز) ، قزوین و زرند (شرق تهران) از نظر داشتن تار های پنبه ای و پارچه های پشم ضخیم تر متمایز هستند.

گلیم تالش:

گمان می رود گروه دیگری از گلیم های شمال غربی ایران که به گلیم "تالش" معروف است ، در مناطق کوهستانی بین لنکران و رائوت ، مشرف به دریای خزر بافته شده است.وجه تمایز این گلیم ها این است که با پشم بسیار نرم بافته می شوند و رنگ ملایمی دارند.

گلیم کردستان:

با وجود این که بسیاری از گلیم های شمال غربی ایران با ترک ها مرتبط بوده است ، تعداد زیادی از آن ها از غرب ایران توسط کردها بافته شده است.معروف ترین این دسته از گلیم ها ، گلیم هایی بودند که در شهر سنندج بافته شده بودند.این گلیم ها ، به طور کلی در ابعاد کوچک ، بسیار ریز با نخ های پشمی نرم و بسیار نازک بافته می شوند که نقوش تکراری ایجاد می کنند.آن ها تنها گلیم هایی با طرح هستند که مربوط به منسوجاتی به سبک صفوی استاز میان گلیم های بافته شده در ایران ، فقط گلیم های سنندج شباهت زیادی در ترکیب و طرح آن با فرش های پارسه ای دارند.

گلیم بختیاری:

 تزئینات ساده و محدود گروهی از گلیم های بافته شده توسط بختیاری ها را از سایر گلیم های بافته شده در ایران جدا می کند. بختیاری ها که در حوالی شوشتر در ضلع غربی کوه های زاگرس در جنوب غربی ایران ساکن شدند ، گلیم هایی با موی شتر می بافتند.بافندگان علاوه بر موهای شتر در رنگ طبیعی قهوه ای روشن و همچنین آبی رنگی که از ویژگی های منحصر به فرد این گلیم ها است ، از پشم و پنبه استفاده می کردند. یکی دیگر از ویژگی های بارز این گلیم ها ، استفاده از بافت ملیله دوبل است.بقیه گلیم های بختیاری توسط گروه های عشایری در دامن های شرقی کوه های زاگرس مشرف به اصفهان بافته شده است. مانند گلیم های اوستار ، این گلیم ها در بافت ملیله دوبل بافته می شدند ، اما محکمتر بافته می شدند و پارچه سفت تری تولید می شد که می توانست در برابر سایش سنگین مقاومت کند.

گلیم ورامین:

ورامین شهری در جنوب شرقی تهران است و یک مرکز مهم گلیم بافی است. به دلیل قرارگرفتن در مرکز مسیرهای مهاجرت شرق به غرب ، جمعیت شهر متنوع است و این تنوع در بافته های مردم شهر قابل لمس است.

گلیم قشقایی:

تصور بر این است که اکثر گلیم های جنوب ایران توسط قبیله قشقایی بافته شده است. طرح های گلیم های قشقایی شامل: مربع های کوچک با اضلاع دندانه دار هستند که از نظر هندسی مرتب شده اند.

ابزارهای مورد استفاده برای تولید گلیم

انواع گلیم ایرانی:

گلیم های ایرانی در درجه اول توسط عشایر تولید می شود و به صورت فرش ، کیف و پرده چادر ساخته می شود. متداول ترین گلیم های پارسی گلیم سوماک ، گلیم سنه ، گلیم فارس و گلیم قشقایی هستند.

1. گلیم معمولی: این نوع گلیم با نخ کنف ، پنبه و همچنین نخ های پشمی بافته می شود.

2. گلیم گانی: این نوع خاص با پارچه های متنوع و رنگی بافته می شود.

3. گلیم سوزنی: این نوع بعد از بافته شدن گلیم معمولی، برجسته دوزی می شود.

4. گلیم سوزنی: این نوع گلیم را به دیوار آویزان می کنند و با الیاف نخی می بافند.

5. سوماک: از انواع گلیم که معمولا در بافت آن از پود ضخیم استفاده می شود.

شیوه ی بافت آن پودپیچی است که با پیچ خوردن خامه ی رنگی دور تار ها بافته می شود.

6. پالاس یا پالاز: نوعی گلیم است که در آن از هر رنگ برای بافتن چندین رج استفاده می شود. پالاس همچنین نامی است که برای لباس درشت پشمی درویش استفاده می شود.

7. جاجیم: نوعی فرش راه راه است که با نخ های رنگی و نازک تر از پالاس بافته می شود.

8. زیلو: نوعی گلیم است که با الیاف نخی و طرح های ساده کاملاً متناسب با زندگی روستایی بافته می شود و تار و پود پنبه دارد.

9. گلیم چرخی باف: این نوعی گلیم محکم و ضخیم است که فقط از یک طرف آن می توان استفاده کرد.

10. خورجین و جوال: از این گلیم ها برای حمل کالا استفاده می شود.از خورجین به عنوان(کیسه های زین) و از جوال ها برای حمل کالا استفاده می شود.

11. گلیمچه ("گلیم کوچک"): مانند گلیم بافته می شوند اما ریز و تزئینی هستند.

12. مسند: گلیمچه های تزئینی محکم و ظریف بافته شده هستند.

13. ("چادر بند"): این نوع گلیم تزئینی است.

14. سجاده (گلیم های نماز): با طرح محراب بافته می شوند و برای دعا استفاده می شوند.

15. کامو سفره: این گلیم ها به عنوان سفره استفاده می شوند و به آن ها سفره های طرح طبیعی نیز می گویند.

چگونه دستگاه گلیم بافی درست کنیم

ابزارهای مورد استفاده برای تولید گلیم:

در ساخت گلیم ، بافندگان تقریباً همیشه از پشم برای پود استفاده می کنند که حامل رنگ و طرحی است که دیده می شود. رشته های تار پنهان می توانند پنبه یا پشم باشند. رشته های تار تنها در دو انتهای حاشیه دیده می شوند.بافنده از ابزارهای بسیار اساسی برای ایجاد گلیم استفاده می کند - دستگاه بافندگی ، شاتل (که اختیاری است) ، شانه کوبیدن و چاقو یا یک قیچی برای بریدن پشم.برخی از گلیم های با ظرافت بیشتر دارای نخ نقره یا طلا و سایر مهره های تزئینی و شمع هایی هستند که هنگام بافت در طرح قرار داده شده می شوند.

شانه: بافندگان گلیم از شانه برای ضرب وفشرده سازی خطوط جدید پودها در برابر خطوط قدیمی استفاده می کنند ، این همان چیزی است که بافت سفت و سختی را تولید می کند که از مشخصات گلیم ها است.

شاتل: شاتل نیز بسیار اساسی است. شاتل در واقع یک چوب است که در آن شکاف هایی طراحی شده است. بافنده انتهای پود را در انتهای شکاف دار شاتل قرار می دهد و شاتل را در بین تارهای جایگزین قرار می دهد تا بافت تولید کند. همه بافندگان از شاتل استفاده نمی کنند. بیشتر آن ها ترجیح می دهند شاتل را کنار بگذارند و پشم را بین تارها با دست عبور دهند.

گلیم بافی چگونه است

بطور کلی می توان گفت یک موضوع مشترک برای گلیم ها این است که در آن ها رنگ ها و الگوها مطابقت دارند و به طور خاص انتخاب شده اند.فرش هایی که از مواد طبیعی ساخته شده اند و می توانند کاربردهای بی شماری از قبیل ملافه های روتختی ، زیرانداز های مخصوص پیک نیک یا دیوارپوش هایی برای زیباتر کردن منازل داشته باشند.

 

نقد و برسی کاربران

ایمیل شما در سایت منتشر نخواهد شد.

امتیاز دهید :

0 نظر ( میانگین : 0.0 )